TÜSİAD Başkanı Orhan Turan, Merkez Bankası’nın bu yılki yüzde 21 enflasyon hedefini biraz iyimser bulduklarını söyledi Turan, para ve mali politikaların yapısal reformlarla desteklenmesi gerektiğini söyledi.

Türkiye seçimle geçen, yüksek enflasyon ortamında hayat pahalılığının arttığı, ihracat pazarlarında rekabetin zorlaştığı bir yılı geride bıraktı. 2025’te de enflasyonla zorlu mücadelenin devam etmesi bekleniyor. Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) Başkanı Orhan Turan, enflasyon, beyin göçü, iş dünyasındaki zorluklara ve ekonomi politikalarına ilişkin olarak Nefes Gazetesi’ne konuştu. 

“Kur politikası şirketleri zorladı”

– 2024 her kesim için zor geçti. İş dünyasının yaşadığı ana zorluklar neler oldu?

2024 yılında Türkiye ekonomisi için öncelikli konular enflasyonla mücadele, makro ekonomik istikrarın ve dengelenmenin sağlanmasıydı. Bu süreçte finansman iş dünyasını zorlayan ana konulardan bir tanesi oldu ve maliyet yapısının üzerindeki baskıyı artırdı. Avrupa’nın zayıf görünümü ve kur politikası şirketler için zorlayıcı oldu.

– 2025 nasıl bir yıl olacak, gelen gideni aratacak mı, hangi alanlarda risk görüyorsunuz?

2024 yılı dünya için seçimlerin baskın olduğu bir dönemdi. Özellikle, yılın son aylarındaki Amerikan seçimleri ve Suriye’de yaşanan gelişmelerin Türkiye ekonomisinin 2025’e önemli bir etkisi olacak. Trump yönetiminin göreve gelmesiyle uygulayabileceği gümrük vergileri 2025’te küresel ekonomi için en ciddi risklerden biri olarak gösteriliyor. Mevcut veri akışı Avrupa’daki zayıflığın devamına işaret ediyor. Yurt içinde ise enflasyonda hedeflenen seviyelere ulaşabilmemiz için bütüncül bir bakış açısıyla hareket ederek para politikasını daha uyumlu bir mali politika, gelirler politikası ve yapısal reformlarla desteklememiz gerekiyor.

“Enflasyonda yüzde 21 hedefi iyimser”

– 2025’e dönük, döviz kuru, enflasyon, faiz, büyüme, işsizlik öngörünüz nedir?

Para politikası ve döviz kuru tarafında mevcut politikaların sürdürüldüğü ve büyümenin özellikle yılın ilk yarısında zorlandığı bir süreç bekleriz. Aralık ayı ile başlayan faiz indirimlerinin enflasyondaki gerilemeyle kontrollü şekilde devam edeceğini öngörüyoruz. Merkez Bankası’nın bu yılki yüzde 21 enflasyon hedefini biraz iyimser buluyoruz. Para politikalarını mali politikalarla ve yapısal reformlarla desteklemek gerekiyor. Bu olmadığı sürece dönüp dolanıp aynı şeyleri konuşuyoruz. Biz hep faiz, kur, borsayı konuşuyoruz. Bu sarmaldan çıkmamız gerekiyor.

“Atılan adımlar hızlandırılmalı”

– Sadece para politikasına indirgenen bir ekonomi politikası var. Siz Türkiye’nin uygulaması gereken ekonomi politikasının neleri içermesi gerektiğini düşünüyorsunuz?

2024 yılı para politikasının güdümünde başarılı bir yıl olsa bile kazanımlarımızı çeşitlendirmek için yeterli gelişmeyi kaydedemediğimiz bir sene oldu ve rekabet avantajımız bir miktar daha eridi. Daha kapsamlı hem maliye politikası ile tamamlanan hem de yapısal reform sürecini barındıran bir programa ihtiyacımız var. Bütünsel bir politika yaklaşımı olmayınca reel kesimin küresel temadan geri kaldığını ve verimlilik artışı sağlayamadığını görüyoruz. Özellikle maliye politikasında atmamız gereken adımları hızlandırmamız gerekiyor.

TÜSİAD Başkanı Turan: Merkez Bankası’nın yüzde 21 enflasyon hedefini iyimser buluyoruz yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.

Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, yılın son faiz kararı için Şahap Kavcıoğlu başkanlığında toplandı.

Toplantının ardından piyasaların uzun süredir beklediği faiz kararı da saat 14.00’te açıklandı.

Para Politikası Kurulu (Kurul), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 15’ten yüzde 14’e indirilmesine karar verdi.

Salgında yeni varyantlar nedeniyle kapanma tedbirlerinin ve seyahat kısıtlamalarının yeniden başlaması, küresel iktisadi faaliyet üzerindeki aşağı yönlü riskleri canlı tutmakta ve belirsizlikleri artırmaktadır. Küresel talepteki toparlanma, emtia fiyatlarındaki yüksek seyir, bazı sektörlerdeki arz kısıtları ve taşımacılık maliyetlerindeki artış uluslararası ölçekte üretici ve tüketici fiyatlarının yükselmesine yol açmaktadır.

ENFLASYONDAKİ YÜKSELİŞ BEKLENEN UZUN SÜRECEK

Yüksek küresel enflasyonun, enflasyon beklentileri ve uluslararası finansal piyasalar üzerindeki etkileri yakından izlenmekle birlikte, gelişmiş ülke merkez bankaları artan enerji fiyatları ve arz-talep uyumsuzluğuna bağlı olarak enflasyonda görülen yükselişin beklenenden uzun sürebileceğini değerlendirmektedir. Bu çerçevede, iktisadi faaliyet, işgücü piyasası ve enflasyon beklentilerinde ülkeler arasında farklılaşan görünüme bağlı olarak gelişmiş ülke merkez bankalarının para politikası iletişimlerinde ayrışma gözlenmekle birlikte, merkez bankaları destekleyici parasal duruşlarını sürdürmekte, varlık alım programlarına devam etmektedir.

CARİ DENGEDEKİ İYİLEŞME GÜÇLENEREK DEVAM EDECEK

Milli gelir verileri ve öncü göstergeler yurt içinde iktisadi faaliyetin, dış talebin de etkisiyle güçlü seyrettiğine işaret etmektedir. Aşılamanın toplumun geneline yayılması salgından olumsuz etkilenen hizmetler, turizm ve bağlantılı sektörlerin canlanmasına ve iktisadi faaliyetin daha dengeli bir bileşimle sürdürülmesine olanak tanımaktadır. İhracattaki artış eğiliminin güçlenmesiyle cari işlemler dengesinin 2022 yılında fazla vermesi öngörülmektedir. Cari işlemler dengesindeki iyileşme eğiliminin güçlenerek devam etmesi fiyat istikrarı hedefi için önem arz etmekte, bu bağlamda ticari ve bireysel krediler yakından takip edilmektedir.

Enflasyonda Kasım ayında gözlenen yükselişte; döviz kuru gelişmeleri, küresel gıda ve tarımsal emtia fiyatlarındaki artışlar ile tedarik süreçlerindeki aksaklıklar gibi arz yönlü unsurlar ve talep gelişmeleri etkili olmaktadır. Kurul, politika faizinin 100 baz puan indirilerek, arz yönlü ve para politikası etki alanı dışındaki arızi faktörlerin fiyat artışları üzerinde oluşturduğu geçici etkilerin ima ettiği alanın kullanımının tamamlanmasına karar vermiştir. Alınmış olan kararların birikimli etkileri 2022 yılının ilk çeyreğinde yakından takip edilecek ve bu dönemde fiyat istikrarının sürdürülebilir bir zeminde yeniden şekillenmesi amacıyla geniş kapsamlı politika çerçevesi gözden geçirme süreci yürütülecektir.

YÜZDE 5 HEDEFİ İÇİN TÜM ARAÇLAR KARARLILIKLA KULLANILACAK

TCMB, fiyat istikrarı temel amacı doğrultusunda enflasyonda kalıcı düşüşe işaret eden güçlü göstergeler oluşana ve orta vadeli yüzde 5 hedefine ulaşıncaya kadar elindeki tüm araçları kararlılıkla kullanmaya devam edecektir. Fiyatlar genel düzeyinde sağlanacak istikrar, ülke risk primlerindeki düşüş, ters para ikamesinin ve döviz rezervlerindeki artış eğiliminin sürmesi ve finansman maliyetlerinin kalıcı olarak gerilemesi yoluyla makroekonomik istikrarı ve finansal istikrarı olumlu etkileyecektir. Böylelikle, yatırım, üretim ve istihdam artışının sağlıklı ve sürdürülebilir bir şekilde devamı için uygun zemin oluşacaktır.

BEKLENTİLER 100 İLE 200 BAZ PUAN ARASINDAYDI

Merkez Bankası’nın bugün açıklayacağı faiz kararına ilişkin olarak, Reuters anketine katılan 13 kurumun 12’sinin tahminleri haftalık repo faizinin 25 ile 200 baz puan indirilmesi arasında yer alırken, medyan beklentiye göre politika faizinin yüzde 14’e indirilmesi bekleniyor. Bir ekonomist politika faizinin sabit bırakılmasını bekliyor.

AA Finans’ın 20 ekonomistle gerçekleştirdiği anketin medyanı da 100 baz puan indirimi işaret ediyor.

TCMB son 3 toplantısında toplamda 4 puan faiz indirdi.

Merkez Bankası faiz kararını açıkladı yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.

Vergi, harç ve ve cezalara yüzde 35’lik tarihi zam geliyor! yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.

Ülkedeki 4 milyon memurun ve 2 milyonu aşkın memur emeklisinin 2022 ve 2023’teki haklarının belirleneceği 6. Dönem Toplu Sözleşme görüşmelerinin son gününde anlaşma sağlandı.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, 2022 ve 2023 yılında memur zam oranları için verilen yeni teklifi açıkladı.

Buna göre memur ve memur emeklilerinin maaşlarına yapılacak zam oranı 2022’nin ilk altı ayı için yüzde 5 + enflasyon farkı, ikinci yarısı için yüzde 7 + enflasyon farkı oldu.

2023’ün ilk altı ayı için yüzde 8,  ikinci altı ay için ise yüzde 6 zam yapılacak.  Zam oranlarına enflasyon farkları da uygulanacak.

Hükümet ilk teklifinde, 2022 için yüzde 5 + enflasyon farkı ve ikinci altı ay için yüzde 6 + enflasyon farkı önermiş, 2023 için ise yüzde 6+6 teklifinde bulunmuştu.

Merakla beklenen 3600 ek gösterge talebi de sözleşme kapsamına alınmadı. Bakan Bilgin, bu konunun sendikalarla oluşturulacak çalışma grupları ile çözüleceğini açıkladı.

6. Dönem Toplu Sözleşme görüşmelerinde müzakere süreci, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında 2 Ağustos’taki ilk toplantıyla resmi olarak başlamıştı.

Yaklaşık 20 gün sonra, görüşmelerin son gününde anlaşma sağlandı.

2019 yılında yapılan toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşma sağlanamamış, zam oranları hakem kurulu tarafından belirlenmişti.

Memur zam oranı belli oldu yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.

Amerikan Borsalarında gerçekleşen teknoloji payları merkezli kıyım Asya-Pasifik piyasasına da sıçradı.

MSCI Asya Pasifik pay endeksi teknoloji şirketleri öncülüğünde Mart’tan bu yana en sert düşüşünü kaydetti. Sabah saatlerinde Japonya endeksleri düşüşte başı çekti. Şubat ayından bu yana en sert düşüşü yaşayan Nikkei 225’te kayıp yüzde 3’ü buldu. Topix ve Hong Kong Hang Seng endeksinde de düşüş yüzde 2’yi aşarken Asya-Pasifik’te yalnızca Çin borsaları hudutlu kayıplar kaydetti.

Pazartesi günkü sert kayıpların akabinde Amerikan vadelileri bu sabah kırmızıya boyandı. S&P 500 ve Nasdaq 100 vadelileri vadelileri ekside bir açılışa işaret etti. Satış kur cephesinde ise kayda bedel bir tesir yaratmadı. Bloomberg Dolar Endeksi yatay seyrediyor.

Enflasyon tasası teknoloji paylarına satış getirdi

Emtia rallisinin tetiklediği yeni enflasyon tasası ABD’de teknoloji devlerinin paylarında büyük kayıplar yaşanmasına neden oldu.

Nasdaq 100 yüzde 2,6 gerilerken teknoloji paylarındaki volatilite Mart’tan bu yana en yüksek düzeyde gerçekleşti. ABD’de enflasyon beklentilerinin 2006’dan bu yana en yüksek düzeye tırmanması bu kayıplarda kıymetli rol oynuyor.

Enflasyon baskılarının artık görmezden gelinemeyecek kadar sert olduğuna dikkat çeken EP Wealth Advisors Fon Yöneticisi Adam Phillips, “Enflasyonun ayak sesleri yatırımcıları fiyat artışlarından daha yeterli korunacakları alternatiflere yönlendiriyor” değerlendirmesini yaptı.

Teknoloji payları pandemi periyodunda yatırımcısına büyük getiriler sağlamıştı. Nasdaq 100 pandemide yüzde 92 yükselirken yatırımcıların FAAMG olarak bilinen Facebook, Amazon, Apple, Microsoft ve Google paylarına yönelik al opsiyonları eylülde tepe yapmıştı.

Bloomberg verisine nazaran günümüzde bu şirketlerde al opsiyonları tepesinden üçte bir oranında düşmüş durumda. Öte yandan bu paylara yönelik karamsar yatırım tercihleri ise artıyor. Nasdaq 100’ü takip eden en büyük ETF olan QQQ’ya yönelik sat opsiyonları sirkülasyondaki payların yüzde 3,6’sına kadar ulaşarak ağustos doruğuna yükseldi.

Küresel piyasalarda ‘teknolojik’ satış yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayı enflasyon verilerini açıkladı. Resmi verilere göre enflasyonda nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 1,68, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 5,45, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 17,14 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 13,70 artış gerçekleşti.

Üretici enflasyonu ise nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 4,34, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 35,17 artış gösterdi.

Mart ayında enflasyon bir önceki aya göre yüzde 1,08’lik yükselişle yüzde 16,19 olmuştu.

AA Finans’ın gerçekleştirdiği ankete katılan ekonomistler, nisan ayında enflasyonun yüzde 1,79 artmasını bekliyordu. Ekonomistlerin nisan ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına (yüzde 1,79) göre bir önceki ay yüzde 16,19 olan yıllık enflasyonun yüzde 17,27’ye çıkacağı hesaplanıyordu.

YILLIK OLARAK EN ÇOK ZAMLANAN ÜRÜN GRUPLARI

Yıllık en düşük fiyat artışı yüzde 3,60 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda gerçekleşti. Bir önceki yılın aynı ayına göre artışın düşük olduğu diğer ana gruplar sırasıyla, yüzde 9,05 ile haberleşme, yüzde 10,21 ile eğitim ve yüzde 11,03 ile giyim ve ayakkabı oldu.

Buna karşılık, bir önceki yılın aynı ayına göre artışın yüksek olduğu ana gruplar ise sırasıyla, yüzde 29,31 ile ulaştırma, yüzde 22,27 ile ev eşyası ve yüzde 19,20 ile sağlık oldu.

AYLIK BAZDA FİYAT DEĞİŞİMİ

Aylık en yüksek düşüş gösteren grup yüzde 0,28 ile haberleşme oldu. Ana harcama grupları itibarıyla nisan ayında azalış gösteren diğer ana gruplar yüzde 0,03 ile ev eşyası, yüzde 0,56 ile sağlık ve yüzde 0,73 ile alkollü içecekler ve tütün oldu.

Buna karşılık artışın yüksek olduğu gruplar ise sırasıyla,yüzde 7,57 ile giyim ve ayakkabı, yüzde 2,13 ile gıda ve alkolsüz içecekler ve yüzde 2,09 ile eğitim oldu.

SEPETTEKİ 281 ÜRÜNÜN FİYATI YÜKSELDİ

Nisan 2021’de, endekste kapsanan 415 maddeden, 92 maddenin ortalama fiyatında düşüş gerçekleşirken, 42 maddenin ortalama fiyatında değişim olmadı. 281 maddenin ortalama fiyatında ise artış gerçekleşti.

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE’de 2021 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 1,65, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 5,44, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 18,11 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 13,82 artış gerçekleşti.

Enflasyon yüzde 17, üretici enflasyonu yüzde 35 arttı yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.