TÜSİAD Başkanı Orhan Turan, Merkez Bankası’nın bu yılki yüzde 21 enflasyon hedefini biraz iyimser bulduklarını söyledi Turan, para ve mali politikaların yapısal reformlarla desteklenmesi gerektiğini söyledi.

Türkiye seçimle geçen, yüksek enflasyon ortamında hayat pahalılığının arttığı, ihracat pazarlarında rekabetin zorlaştığı bir yılı geride bıraktı. 2025’te de enflasyonla zorlu mücadelenin devam etmesi bekleniyor. Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) Başkanı Orhan Turan, enflasyon, beyin göçü, iş dünyasındaki zorluklara ve ekonomi politikalarına ilişkin olarak Nefes Gazetesi’ne konuştu. 

“Kur politikası şirketleri zorladı”

– 2024 her kesim için zor geçti. İş dünyasının yaşadığı ana zorluklar neler oldu?

2024 yılında Türkiye ekonomisi için öncelikli konular enflasyonla mücadele, makro ekonomik istikrarın ve dengelenmenin sağlanmasıydı. Bu süreçte finansman iş dünyasını zorlayan ana konulardan bir tanesi oldu ve maliyet yapısının üzerindeki baskıyı artırdı. Avrupa’nın zayıf görünümü ve kur politikası şirketler için zorlayıcı oldu.

– 2025 nasıl bir yıl olacak, gelen gideni aratacak mı, hangi alanlarda risk görüyorsunuz?

2024 yılı dünya için seçimlerin baskın olduğu bir dönemdi. Özellikle, yılın son aylarındaki Amerikan seçimleri ve Suriye’de yaşanan gelişmelerin Türkiye ekonomisinin 2025’e önemli bir etkisi olacak. Trump yönetiminin göreve gelmesiyle uygulayabileceği gümrük vergileri 2025’te küresel ekonomi için en ciddi risklerden biri olarak gösteriliyor. Mevcut veri akışı Avrupa’daki zayıflığın devamına işaret ediyor. Yurt içinde ise enflasyonda hedeflenen seviyelere ulaşabilmemiz için bütüncül bir bakış açısıyla hareket ederek para politikasını daha uyumlu bir mali politika, gelirler politikası ve yapısal reformlarla desteklememiz gerekiyor.

“Enflasyonda yüzde 21 hedefi iyimser”

– 2025’e dönük, döviz kuru, enflasyon, faiz, büyüme, işsizlik öngörünüz nedir?

Para politikası ve döviz kuru tarafında mevcut politikaların sürdürüldüğü ve büyümenin özellikle yılın ilk yarısında zorlandığı bir süreç bekleriz. Aralık ayı ile başlayan faiz indirimlerinin enflasyondaki gerilemeyle kontrollü şekilde devam edeceğini öngörüyoruz. Merkez Bankası’nın bu yılki yüzde 21 enflasyon hedefini biraz iyimser buluyoruz. Para politikalarını mali politikalarla ve yapısal reformlarla desteklemek gerekiyor. Bu olmadığı sürece dönüp dolanıp aynı şeyleri konuşuyoruz. Biz hep faiz, kur, borsayı konuşuyoruz. Bu sarmaldan çıkmamız gerekiyor.

“Atılan adımlar hızlandırılmalı”

– Sadece para politikasına indirgenen bir ekonomi politikası var. Siz Türkiye’nin uygulaması gereken ekonomi politikasının neleri içermesi gerektiğini düşünüyorsunuz?

2024 yılı para politikasının güdümünde başarılı bir yıl olsa bile kazanımlarımızı çeşitlendirmek için yeterli gelişmeyi kaydedemediğimiz bir sene oldu ve rekabet avantajımız bir miktar daha eridi. Daha kapsamlı hem maliye politikası ile tamamlanan hem de yapısal reform sürecini barındıran bir programa ihtiyacımız var. Bütünsel bir politika yaklaşımı olmayınca reel kesimin küresel temadan geri kaldığını ve verimlilik artışı sağlayamadığını görüyoruz. Özellikle maliye politikasında atmamız gereken adımları hızlandırmamız gerekiyor.

TÜSİAD Başkanı Turan: Merkez Bankası’nın yüzde 21 enflasyon hedefini iyimser buluyoruz yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, İş Bankası’nın Uluslararası Bodrum Bale Festivali’ne sponsorluk anlaşmasının tanıtıldığı basın toplantısı sonrasında BloombergHT’nin sorularını yanıtladı. 

Hakan Aran, ihtiyaç kredisinde 100 bin liraya kadar, kredi kartlarında ise asgari ücret limiti 20 bin liraya kadar olanları tedbir tartışmalarının dışında bırakılması gerektiğine işaret ederek “Bence bunlar hayatın ayrılmaz bir parçası. Buralara bir kısıt getirmek akıldan geçmemeli. Kredi kartı ve ihtiyaç kredisinde yüksek limitli olan, tüketim konusunda daha lüks tüketime dönük olan, ithal tüketime yönelik harcamaları engelleyecek tedbirler olmalı. Düşük ile yüksek limitli olanları ayırarak düzenleme yapmak mantıklı olur yoksa tedbirler toplumda karşılığını bulmaz sürdürülemez de” diye konuştu.

“ÇOK SIKI PARA POLİTİKASI UYGULANIYOR”

Enflasyonla mücadele etmek ve 3 yılda enflasyonu yönetilebilir seviyeye indirmenin ortak hedef olduğunu dile getiren Aran, temel politika değişikliğinin de enflasyonla mücadeleyi önceliklendirme üzerine kurulu olduğunu kaydetti. Aran, “Sıkı para politikası uygulanıyor, faiz artık güçlü bir enstrüman olarak kullanılıyor ama faizin yanında miktarsal sıkılaştırma, seçici kredi politikalarıyla da faizin ağırlığı artırılıyor. Bankalar olarak biz şu anda çok önemli miktarları zorunlu karşılık olarak yatırıyoruz ve bunun 15 gün öncesine kadar nemalanmıyor olması aslında verdiğimiz faizlerin bize ne kadar maliyetinin yukarıda olduğunu gösteriyordu. Biz yüzde 45 verdiğinizde bankaya maliyeti yüzde 60’a geliyor, bu çok bankalar için ciddi bir sıkılaşma. Bu sıkılaşmanın dozunu dikkate alırsak parasal sıkılaşma için sadece faize bakmamak lazım. Arkasındaki makroihtiyati düzenlemelerle bakıldığında ülkemizde çok sıkı para politikası uygulandığını ve bunun enflasyonla mücadelede başarı getireceğine inananlardanım” dedi.

“TASARRUF SAHİBİ İNANMAZSA GÜÇLEŞİR”

Aran, zorunlu karşılıklara faiz ödemesinin henüz kağıt üzerinde olduğunu alıp alamayacaklarının da belli olmadığını belirterek şöyle devam etti: “Çünkü çok agresif hedefe bağlı. Bu müşterilerin TL’ye inanmasına bağlı, müşterilerin mevduatlarını samimi olarak sadece KKM’de değil TL faizlerin kendisine enflasyondan daha fazla kazandıracağına inanıp standart TL mevduatta değerlendirmesine bağlı. Ülke olarak tasarruf sahibinin TL’ye inandırmayı başarabilecek miyiz hep birlikte göreceğiz. Zorunlu karşılıklara faiz maliyeti azaltan faktör olduğu için bankalar eskiden verdiğinin daha üzerinde faiz verebilecek ve ekonominin dengeye gelmesi tasarruf sahiplerinin TL’ye inanması için faizlerin enflasyona karşı kendilerini koruduğu hissi uyandırması çok önemli. Bu duyguyu uyandırır bu dengeyi tutturabilirsek başarırız, tasarruf sahibi inanmazsa başarı güçleşir.”

Kredi mevduat marjlarında ilk 9 aylık bir dönemde bir değişiklik beklemeyen Aran, “Herhangi şekilde rahatlama göremeyeceğiz. Ancak yılın son çeyreğinde Merkez Bankası enflasyon hedefini tutturacağını gördüğü zaman, o noktadan sonra faiz indirimi gündeme gelebilir. Ekim ve sonrasında bizim marjlarımız rahatlayacaktır yoksa bu yıl çok sıkışık geçecek yıl olacak” dedi.

“KREDİ TARAFI, TL MEVDUATA İNANDIRMAKTAN ZOR”

2024 yılında bankalarda en önemli sorunun tasarruf sahiplerini TL mevduata inandırmanın yanı sıra bu kredi oranlarıyla doğru müşteriye kredi kullandırarak kredi büyümesini sağlamak olduğunu söyleyen Aran, şöyle devam etti:

“Bu mevduat tarafından daha zor. Bu maliyet oranlarında kredi kullanmada bir iştahsızlık var. Kredide yatay seyreden bir yıldayız. Kredi kullandırmak mümkün olmazsa da bu karlılıkları yapabilmek mümkün olmayacak. Hem kredi kullanan hem de kredi kullandıranın karlılığını devam ettirmesi için bu döngüyü kırmamız gerekiyor. Döngüyü kırmak enflasyonun düşmesiyle olacak. Enflasyon düşene kadar reel sektör finans sektörünün sıkıntılı hali bekleyişi devam edecek sabırlı olmak lazım.”

Ticari kredilerde de ayrım yapılması gerektiğine işaret eden Aran, “Yatırım, ihracat, turizm, tarım gibi stratejik alanları diğerlerinden ayırmak gerekiyor. Bize döviz getirecek olan ihracat, turizm kredilerinde kısa vadede cazip oranlarla kampanya yapılacaktır, kredi olacaktır. Limitlerine kısıtlama getirmek kaydıyla bu alanda faaliyetlerin devamı sağlanacaktır. Ticarideki darboğaz genele yayılmayacak, ihracat, yatırım, turizm başlığı hariç olmak üzeri diğer alanlarda işletme sermayesinde zorluk yaşanabilir. O zorluk da yılın son çeyreğine kadar devam eder. Kredi almak yerine kapasite azaltmayı tercih ediyorlar, sağlıklı bir tercih. Bu da yüzde 3,5 büyümeye getirecek ve bu büyüme ile enflasyonla mücadeleyi önceliklendirebilir ve ülke olarak bunun üzerinden gelebiliriz. Tedbirli olmaya devam etmesi gereken dönemdeyiz” diye konuştu.

“DÖVİZ POZİSYONU ALANLAR KÂRLI ÇIKMAYACAK”

Aran, vatandaşın döviz tercihini anlayabildiğini her ne kadar genel seçim olmasa da seçimlerden önce döviz pozisyonu alanların geçmişten tecrübelerle kazançlı çıktığını gördüğünü dile getirerek şöyle konuştu:

“Bu genel seçim değil yerel seçim. Bu beklentilerin seçim sonrasında gerçekleşmeme olasılığının dövize dönenlerde hayal kırıklığı yaratma olasılığını yüksek buluyorum. Dövize geçici anlayabiliyorum çünkü geçen sene de seçim öncesi bu pozisyon alındı ve sonrası bu pozisyonu alanlar haklı çıktı. Geçmiş dönemde öğrenilmiş olan davranış kalıbı var, bunu yerel seçime uyguluyor vatandaşımız. Ama yerel seçimin genel seçim gibi sonuçlanmayacağını, ekonomi politikasının öncesinde rasyonel zemine geldiğini, sıkı para politikası devam ederken uluslararası oyuncuların da Türkiye’ye farklı bakmaya başladığını geçen yıldan farklı konşoktürde olduğumuzu bilmemiz gerekiyor. Döviz pozisyon alanları anlıyorum ama bu pozisyonu alanlar karlı çıkmayacak.”

“İLK KIRMAMIZ GEREKEN ENFLASYON”

Aran, İş Bankası’nın 2024 yılına güçlü bir serbest karşılık ayırarak girdiğini belirterek “10 milyar lira serbest karşılık ayırıyoruz. Bu 2024’ü nasıl yönetmemiz gerektiğinin göstergesi. 10 milyar lira serbest karşılık hesaplamalarda dikkate aldığımızda özkaynak karlılığının yüzde 38,6 olduğunu görüyoruz. Bu seviyede öz kaynak karlılığı bankacılık sektöründe hiç kolay değil özellikle 2023 gibi zor bir yılda. Yüzde 38,6 özkaynak karlılığı, yüzde 4,5 aktif karlılığı kıymetli ve ülkemizde bankacılık sektörünün ne kadar güçlü olduğunu dünyadan ayrıştığını gösteriyor” dedi.

Sektörün uzun yıllardır zorlukları çok iyi yönetmeye alıştığını dile getiren Aran, “Sektör olarak müşterileri korumayı, yanında olmayı, bankanın gücünü müşterinin gücü haline getirmeyi ve birlikte zorlukları aşmayı biliyoruz. Karlılıklarda daralma olabilir hep beraber sıkıntı yaşayabiliriz ve ama döngüyü yani yüksek kur, yüksek enflasyon, yüksek ücret artışları döngüsünü kırabiliriz. İlk kırmamız gereken enflasyon bunu kırdığımız anda asıl düzlüğe çıkacağız umuyorum. Enflasyonla mücadelede başarılı olarak bu döngüyü kıracağız” diye konuştu.

İş Bankası Genel Müdürü Aran’dan kredi kartı uyarısı! ‘ yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.

TÜRKÇİMENTO’nun Dünya Gazetesi ile birlikte düzenlediği Anadolu Buluşmaları’nın İzmir durağında, çimentocular ortak uyarıda bulundu. Çimento sektörünün önde gelen temsilcileri, yaşanan kriz yüzünden giderek artan enerji maliyetleri nedeniyle önümüzdeki aylarda çimento üretiminin zora girebileceğine dikkat çekti.

TÜRKÇİMENTO Anadolu Buluşmaları’nın altıncısı İzmir’de gerçekleştirildi. Panelde konuşan TÜRKÇİMENTO Yönetim Kurulu Başkanı Fatih Yücelik, bir yandan sektörün enerji maliyetleri sebebiyle yaşadığı olağanüstü zorlukları anlatırken bir yandan da tüm zorlukları bugüne kadar aşmasını bilen sektör temsilcilerinin bu zorlukları da aşabileceğine dair değerlendirmelerini paylaştı. Yücelik, çimento sektörünün zor bir yıl geçirdiğine işaret ederek “Sektörün %94’ünü temsil eden TÜRKÇİMENTO üyelerinin 2022 yılı ilk yarısında çimento üretiminde, geçen yıla oranla maalesef %10 oranında düşüş yaşandı. Yine bu dönemde önceki yılın aynı dönemine göre iç satışlarda %14,5 düşüş yaşanırken, çimento ihracatında ise %6,5’lik artış gerçekleşti. 2022 yılının ilk sekiz aylık döneminde Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre çimento sektörünün toplam ihracatı değer bazında %29 oranında artarak 1 milyar 79 milyon dolara çıktı. Toplam ihracat miktarı %5,4 gerileyerek 19,6 milyon tona indi. Söz konusu ihracatın 13 milyon tonu çimento; 6,6 milyon tonu klinkerden oluştu.” şeklinde paylaşımlarda bulundu.

Enerjide Görmediğimiz Bir Kriz Döneminden Geçiyoruz

Şubat ayında başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı’nın küresel çapta ve Türkiye’de olumsuz etkiler ortaya çıkardığına dikkat çeken Yücelik, “Endüstrimizin en önemli maliyet kalemi olan enerjide, yıllardır görmediğimiz bir kriz döneminden geçiyoruz. Geçen yılın aynı dönemine göre Ağustos 2022 itibarıyla TL bazında, elektrik fiyatında yaklaşık %321, ithal kömür fiyatında yaklaşık %496, petrokok fiyatında yaklaşık %291, yerli kömür fiyatında da yaklaşık %168 artış gerçekleşti. Dolar kuru değişimi de aynı dönem için yaklaşık %112 arttı. Son 1,5 yılda sanayide kullanılan doğalgaza gelen toplam %998’lik artış ile elektrik santrallerinde kullanılan doğalgaza gelen toplam %1330’luk artışı da bu artışlarla birlikte düşünürsek, biz sanayicilerin nasıl bir ortamda üretim yapmaya çalıştığı daha net anlaşılacaktır. Döviz kurlarındaki ve enerji birim maliyetlerindeki bu yükseliş, enerji maliyetlerinin değişken maliyetler içindeki payının hala yaklaşık %85’ler düzeyinde seyretmesine neden olmaktadır” dedi.

1 Litre Su, 1 Kilo Çimentodan Daha Pahalı

Konuşmasında kamuoyunda yanlış bilinen bir noktanın altını sektör adına çizmek istediğini belirten Yücelik, şunları söyledi: “Enerji krizine rağmen, Türkiye piyasasına neredeyse dünyanın en ucuz çimentosunu sunuyoruz. Bugün 1 litre su, binlerce derecede işlenen ve sayısız işlemden geçerek üretilen 1 kilo çimentodan daha pahalıdır. Çimento sektörü önündeki dönemde önemli teknolojik değişikliklere gitmek zorundadır. Yani tüm bu zorluklara rağmen yatırım yapmak zorundayız.”

Sektörün önündeki 10 yıla da değinen Yücelik, önümüzdeki yıllarda dünya ekonomisinin bir numaralı gündem maddesinin “iklim krizi ve karbon piyasası” olacağını hatırlatarak, bu noktada TÜRKÇİMENTO olarak öncelikli konularda üyelere katkı sağladıklarını söyledi. Yücelik, “Düşük karbonlu çimento üretimi yolundaki stratejik adımlardan ilki, firmaların bir sürdürülebilirlik dönüşüm programına sahip olmalarıdır. Emisyonların ciddi bir biçimde azaltılması ve iklim değişikliği ile tam anlamıyla mücadele edilebilmesi, ancak ve ancak finansman ihtiyacı dikkate alınarak ülke genelinde oluşturulacak bir strateji ile mümkün olacaktır.

Tam da bu noktada, devlet teşvikleri-destekleri yanında yeşil finansman modellerinin çimento sektörü özelinde oluşturulmasının stratejik önemde olduğunu düşünüyoruz” diye konuştu.

Alternatif Enerji Kaynakları İhtiyacı Artıyor

Sektörde enerji verimliliği yatırımları, biyokütle kullanımı, atık ısıdan elektrik üretimi, katkılı çimento üretimi konularında, önemli yatırımlar yapıldığını söyleyen Fatih Yücelik, şöyle devam etti: “Bu noktada alternatif enerji kaynaklarına ihtiyacımız olduğu görülüyor. Bunun için çözüm önerilerimizden biri biyokütle içeren alternatif yakıt ithalatıdır. TÜRKÇİMENTO üyeleri 2021 yılında 2,8 milyon ton alternatif hammadde, 1,5 milyon ton alternatif yakıt kullanarak; 740 bin ton petrol koku eşdeğerinde alternatif yakıt sayesinde ithal yakıt tasarrufu sağladı. Ayrıca, atık ısıdan elektrik üretiminde 16 fabrikada, 25 hatta kurulu atık ısı geri kazanım tesisleriyle 141,5 MW kurulu güce ulaşmış durumdayız. Bu sayede 570 bin hanenin günlük tüketimine denk gelen elektrik enerjisi ihtiyacı sadece prosesten çıkan atık ısı ile karşılanıyor. Ülkemizin 2053 net sıfır emisyon hedefinin ve sürdürülebilir kalkınma politikalarının belirlenmesinde sektör adına katkı vermeye devam edeceğiz.”

Sektörünün Karbon Maliyeti 2030’da 8,5 Milyar Euro Olacak

TÜRKÇİMENTO CEO’su Volkan Bozay, panelde yaptığı konuşmada bugün yaşanan iklim krizine çözüm arayışı içinde çimento sektörünün duruşunu anlattı. Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO)Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı H. İbrahim Gökçüoğlu ise paneldeki konuşmasında, Türkiye’nin ilk ve tek bölge sanayi odası kimliğiyle çıkan EBSO’nun bugün 53 farklı sektörden 5.500 üye ile kent ve bölge sanayisinin geliştirilmesi için hizmet verdiğini dile getirdi. Panelde konuşan Batıçim Yönetim Kurulu Başkan Vekili Gülant Candaş, Ege Bölgesi’nin en köklü kuruluşlarından biri olan grubun Ege Bölgesi’ndeki satışın %45’inden fazlasını karşıladığını belirtti. Çimentaş CEO’su Cenker Mirzaoğlu, 1950 yılında kurulan Ege Bölgesi’nin ilk çimento fabrikası Çimentaş’ın bugün İtalya merkezli Cementir Holding’in parçası olarak küresel yolculuğuna devam ettiğini söyledi. Dünya Gazetesi (NBE) Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Güldağ ise Türkiye’nin geçmişte olduğu gibi bir planlama teşkilatına ihtiyacı olduğunu belirterek, “Sektör seçerek hareket etmemiz gerekiyor. Çimentoyu da tekstili de kağıt sektörünü de dönüştürebiliriz.” dedi.

Fatih Yücelik: “Enerjide kriz döneminden geçiyoruz” yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.