Ekonomist Doç. Dr. Yusuf Dinç, deprem bölgesindeki enkazlarda haberlere yansıyan sahipsiz çıkan değerli metal ve biriktirilmiş paraların durumunu paylaşırken okurlara önemli tavsiyelerde bulundu.

Yastık altı birikim alışkanlığının Türkiye’de yaygın olduğunu belirten Doç. Dr. Dinç, konuyla ilgili yaşanmış bir hikaye de paylaştı.

EVDE PARA, DEĞERLİ METAL TUTMA ALIŞKANLIĞI

Yeni Şafak yazarı Dinç’in “Evde para tutanlara bir anekdot” başlıklı yazısından önemli bir bölüm:

(…)yanlış üstüne yanlışımız var. Birisi de evde para veya değerli metal tutma alışkanlığımız. Gördük ki deprem enkazlarından para veya altın gibi değerli metaller çıktı. Bunların çıkacağı önden tahmin edildiğinden hırsızları da afet bölgesine cezbetmiş görünüyor.

Güvenlik güçleri bu para ve altınları hırsızlardan korudu ama şimdi enkazlardan çıkarılan bu değerlerin kime ait olduğunun tespitine çalışılıyor. Bu paraların veya altınların sahipleri/varisleri tarafından korunduğu adli emanetten geri alınabilmesi için ispat gerekecek ki bu kısmı bile can sıkıcı ve zor.

Sırf bu nedenlerle dahi evde yani yastık altında yüklü para veya altın tutmamak lazım. İhtiyat kadar makul bir bütçe hesaplanır evde tutulursa bu başka. Ziynet altın da keza diğer istisna durum olarak görülebilir ki onları dahi bankalardaki emanet kasalarında tutmakta yarar var.

Evdeki varlık, atıl kalması hasebiyle verimsiz ve ziyandır. Hele döviz cinsindense ekonominin bütünü ve dolayısıyla dövizin sahibi için de hem verimsiz hem zararlıdır. Bu yüzden de evde para tutmamak gerekir.

Yastıkaltı varlık tutanların getiri iştahları yok demektir. Bunu bir tasarruf biçimi olarak görürler. Gene de baskılanmış bir getiri dürtüsü olan yastıkaltı varlık sahiplerinin sermaye piyasalarına ısınması gerekir. Ama sadece güvenlik dürtüsüyle düşünüyorlarsa bankalardan varlıklarını depo etmek için hizmet almaları hem kendileri hem ekonominin bütünü için daha iyi olur.

YANLIŞLIKLA ÇÖPE ATILAN YASTIK DOLUSU PARA

Gene de insanların bir bölümü paralarını ve altınlarını evlerinde tutmaktan vazgeçmeyecektir. Teorik anlamda da afet örneği üzerinden de ne desek onlar için anlamsız olacaktır. Fakat illa da evde para veya altın tutacaklarsa en azından sahipliğine dair bir iz veya işaretle bu varlıklarını beraber saklamalarında yarar var. Bu yazıyı biraz da bu yüzden yazdım. Bir anekdotla ne demek istediğimi açayım.

Geçmiş zamanın birinde varlıklarını evde tutma alışkanlığı olan birisinin para ve altınları içine doldurduğu yastık, habersiz ev halkından birisi tarafından kazara çöpe atılır. Akşam durum fark edilince bütün birikiminin çöpe gittiğini anlayan bu kişinin başından aşağı kaynar sular dökülür. Neredeyse inme inecektir.

Yandım Allah, mahallenin çöpü didik didik edilir. Şehrin genel çöp döküm yerine bile gidilir. Çöplerin içinde dolan dolan her yere bakılır ama ne yastıktan ne de para ve altınlardan iz yoktur. Çok para, büyük para… Aile tam bir buhrandadır. Çevrelerindeki kimsenin elinden de bir şey gelmemektedir. Gün geçip bulma ümidi azaldıkça içine düşülen bunalım ters orantılı olarak artmaktadır.

Ama birkaç gün sonra hiç umulmayan bir yerden paranın bulunduğu haberi gelir. Olacak iş değil ama olmuştur işte.

Olay şöyle gerçekleşir; mahalleli meczup delikanlı her zaman olduğu gibi o günde çöpleri karıştırmaktadır. Yastığı çöpte görür ve açar. Sonra içindeki dövizleri tanımadığı kâğıt parçaları olsa da piyango bileti falan olduğunu düşünüp eve götürür. Evde babası paraları ve altınları görünce hayrete düşer. Ne yapacağını şaşırır. Biraz daha buluntuyu inceleyince paralarla beraber birkaç vesikalık fotoğraf olduğunu fark eder.

PARALARIN SAHİBİ NASIL BULUNUYOR

Fotoğraflar üzerine biraz hafızasını zorlayınca paraların ve altınların en azından simaen tanıdığı bir komşusuna ait olduğunu anlar. Hemen haber gönderir. Paraları teslim eder. Olay böylece mutlu sonla biter. Yıllar boyu çalışıp artırdıklarını kaybeden birisi tüm sağlığı bakımından direkten dönmüş olur.

Bu kıssadan hisse; evde ille de para tutacakların parayla beraber aile bireylerinden birkaçının (tanıma olasılığını artırmak için) fotoğrafıyla beraber bu paraları saklamasının yanlış içindeki doğru olacağıdır. Bir kartvizit, en azından bir kâğıda yazılmış ad-soyad, telefon numarası gibi ayırt edici bir eşya ile değerli varlıkları saklamak akıllıca olur. Evde kasa varsa dahi kasanın bir tarafına ad-soyad, şirket unvanı işlenebilir, kazınabilir. Ziynet sahibi onları taktığını gösteren bir fotoğrafı beraberinde saklayabilir.

Bunlar dediğim gibi yanlış içindeki doğru ama şunu da söylemek isterim, anlattığım olayın kahramanı hadiseden sonra tüm varlığını bankaya götürmüş ve o günden sonra evde bir kuruş dahi tutmamış.

Enkazdan çıkan ‘yastık altı’ birikimler ne oldu? yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.

İşte dünyada ve Türkiye’de geçen hafta öne çıkan 7 başlık…

1. Çaykur’dan çaya yüzde 43,7 zam

2022 ürünü yaş çay alım fiyatının yüzde 73 artışla kiloda 6,70 lira ve kilogramda 30 kuruş destek priminin açıklanmasının ardından Çaykur, çaya zam yaptı. Çaykur, çaya ortalama yüzde 43,71 oranında zam yaparken, yeni fiyat listeleri toptan satış yapan şirketlere gönderildi.

2. İşsizlik ilk çeyrekte yüzde 11,4 oldu

TÜİK verilerine göre, mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı yüzde 11,4 seviyesinde gerçekleşti. 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı 2022 yılı I. çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 50 bin kişi artarak 3 milyon 845 bin kişi oldu. Dört genç kadından birinin işsiz olduğu görüldü.

3. Kriptoda sabitkoin endişesi sürüyor

Kripto varlık piyasasında Terra’nın yarattığı sabitkoin endişesi yeni haberlerle büyüyor.

Terra’nın ardından bir başka sabitkoin DEI de 1 doların altına geriledi. Coingecko verilerine göre yaklaşık olarak 63,5 milyon dolarlık hacmi bulunan DEI 60 sentin altına kadar geriledi. DEI’yi çıkaran Deus Finance dolar çıpasına tekrar kavuşmak için çalışmalar yapıldığını belirtti.

4. Powell: Enflasyon düşene kadar faizi artırmaya devam edeceğiz

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, enflasyon düşene kadar para politikasını sıkılaştırmaya devam edeceklerini, enflasyonun düştüğüne dair net ve ikna edici kanıtlar görmemeleri halinde daha agresif hareket etmeyi düşünmelerinin gerekeceğini ifade etti.

5. İSPARK ücretlerine zam

İBB Meclisi mayıs ayı ikinci oturumu, Saraçhane’deki belediye binasında Meclis 1. Başkanvekili Zeynel Abidin Okul başkanlığında yapıldı. Mecliste, İBB yönetiminin, İSPARK personeline yapılacak yüzde 54,4 oranındaki zammın karşılanabilmesi için park ücreti tarifesinde talep ettiği artış maddesi görüşüldü. Oylamada, ücret tarifesine yüzde 25 zam yapılması teklifi oy birliğiyle kabul edildi.

6. Kripto paralar Rusya’da bir ödeme sistemi olarak yasallaşabilir

Rusya Sanayi ve Ticaret Bakanı Denis Manturov, kripto paraların ülkede bir ödeme sistemi olarak yasallaşabileceğini söyledi. Manturov, başkent Moskova’da düzenlenen Yeni Ufuklar adlı etkinlikte yaptığı konuşmada, Rusya’da kripto paraların kullanımına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Kripto paraların bir ödeme sistemi olarak yasallaşıp yasallaşmayacağına yönelik soru üzerine Manturov, “Bence yasallaşacak. Buradaki asıl soru bunun nasıl ve ne zaman olacağı, nasıl düzenleneceğidir.” dedi.

7. Finlandiya ve İsveç NATO’ya resmen başvurdu

Finlandiya ve İsveç, NATO’ya üyelik için resmi başvurularını sundular. Bu başvurunun ardından yalnızca birkaç hafta sürmesi beklenen katılım takvimi işlemeye başlayacak. İki ülkenin NATO’ya üye olması için NATO üyesi 30 ülkenin parlamentolarının onayı gerekecek.

Geçen haftanın 7 başlıkta özeti yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.

Thodex’in firari CEO’su Faruk Fatih Özer için 12 bin yıl hapis istendi yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.

En büyük ikinci kripto para olan Ethereum, pazartesi günü 4 bin dolar düzeyini aşarak 2021 yılında pahasını dörde katlamış oldu.

Ethereum’un piyasa kıymeti 463 milyar dolar civarına ulaşırken kripto paranın dominansı ise yüzde 19 civarında seyrediyor. Bitcoin ise 59 bin dolar civarında bulunurken, dominansı son üç yılın en düşük düzeyine gerileyerek yüzde 45,20 oldu.

Ethereum’a gelen ve blokzincirin verimliliğini artıran yeni güncellemelerin fiyatı üst taşıyan ana etken olduğu düşünülüyor.

Ethereum yeni bir rekora ulaşırken, Litecoin de yüzde 10’dan fazla yükselişle birinci kere 400 doların üzerini gördü. XRP ise 1,59 dolar civarında bulunuyor.Bloomberg Galaxy Kripto Para Endeksi ise gün içerisinde yüzde 10’a yakın yükseliş kaydetti.

Dogecoin’den kaçış altcoinlere kaydı

Dogecoin’i kripto para piyasasının en büyük para ünitelerinden biri haline getiren ünlü iş insanı Elon Musk, bu sefer Dogecoin’de hayal kırıklığı yarattı.

Musk’ın ABD’deki ünlü ‘Saturday Night Live’ televizyon programına katılıp Dogecoin ile ilgili konuşacağına işaret eden Twitter paylaşımı sonrasında heyecanlanan Dogecoin yatırımcıları gösteride aradığı iletileri bulamadı.

Musk’ın gösteriye katılmasından evvel 73 sentin üzerine çıkarak rekor kıran Dogecoin, gösterinin akabinde yüzde 29 düşüş yaşadı ve 51 sent düzeylerini test etti.

Uzmanlar Musk’ın gösteride beklenen iletileri vermediği takdirde Dogecoin’den çıkışların altcoinlere yönelmesini bekliyordu.

Ethereum 4 bin doları gördü yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.

Birikim yapmak oldukça zordur. Öyle ki çalışan herkes birikim yapması gerektiğinin farkında olmasına rağmen deyim yerindeyse ay sonunu zor getirmektedir. Geleceğe yönelik hayalleri ve hedefleri olan birçok kişi para biriktirememekten ve birikim yapamamaktan yakınmaktadır.

Para biriktirmek aslında birçok kişi için gerekli olan bir eylemdir. Birçok kişi para biriktiremediğinden dolayı yakınsa da aslında bu bireylerin kendi elindedir. Zira geliriniz asgari ücret de olabilir aylık 20.000 TL’de maaş kazanabilirsiniz. Birikim yapamıyorsanız iradenizin güçlü olmadığı kanısına varılabilir. Zira aylık çok küçük bir miktar parayı kumbaranıza atmanız bile birikim yapabilme disiplinine sahip olduğunuzu gösterecektir.

Kazancınızın miktarı ne olursa olsun para biriktirmek için başvurabileceğiniz etkili yöntemler bulunuyor. İşte denediğiniz takdirde birikim yapmanıza yardımcı olacak 5 para biriktirme yöntemi:

1)Kumbara

Her ne kadar oldukça basit gibi gözükse de para biriktirmek için hala en etkili yöntemlerden birisi olarak kumbara öne çıkmaktadır. Yaptığınız alışverişlerden aldığınız para üstü veya cebinizde kalmış olan bozukluklar kumbarada birikerek büyük meblağlara dönüşebilir. Bunun için iradeli olmalı ve kumbara tamamen dolmadan kesinlikle açmamalısınız. Eğer ekonomik olarak sıkıntı çekiyor ve kumbaranızı dolmadan açıyor ve hiç para biriktiremiyorsanız kendinize demir kumbara yaptırabilirsiniz. İnternet üzerinden ulaşabileceğiniz ve sanayilerde de rahatlıkla yaptırabileceğiniz demir kumbaraları açmak için yine yaptırdığınız yere götürmeniz gerekecektir. Böylece ekonomik anlamda sıkıntı çektiğinizde kumbaranızı açamaz ve para biriktirmeye zorluk yaşadığınız dönemlerde de devam edersiniz.

Eğer hiç para biriktiremiyorsanız ve hayatınızda daha önce kumbaranız olmadıysa ilk etapta küçük boyutta bir kumbara alabilir ve bu kumbarayı tamamen doldurduktan sonra daha büyük boyutlardaki kumbaralarda para biriktirebilirsiniz. Bu sizin motive olmanızı ve para biriktirmenizi sağlayacaktır. İlk etapta küçük kumbaralarla para biriktirerek para biriktirme motivasyonunuzu arttıracak daha sonra ise büyük boyuttaki kumbaralarla daha fazla miktarda para biriktirebileceksiniz.

2)Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)

Bu sistem uzun vadede para biriktirmenize ve devlet katkısından (%25) faydalanmanıza yardımcı olacaktır. Para biriktirme yöntemleri arasında en mantıklısı olarak gösterebileceğimiz bu sistem hem ekstra devlet katkısı ile daha fazla para biriktirebilmenize, hem de yüksek miktarda birikim yapmanıza olanak sağlayacaktır. Yani bireysel emeklilik sistemi ile oldukça yüksek miktarda para biriktirerek kendinize ev veya oldukça güzel bir araba alabilirsiniz.

Bireysel emeklilikte sistem sizin belirleyeceğiniz bir programa göre ilerlemektedir. Yani her ay maaşınızın %3’ünün otomatik olarak bireysel emeklilik sisteminize yatırılmasını isteyebiliyorsunuz. Böylece örneğin; aylık 100 TL bireysel emeklilik fonunuza yatırılırken %25 devlet katkısı ile bu para 125 TL oluyor. Sistemden emekli olduğunuz tarihte ayrılırsanız devlet katkısının tamamını alabiliyorsunuz ancak daha erken ayrılırsanız devlet katkısından yararlanma oranınız oldukça azalıyor.

BES sisteminde isterseniz paranızı toplu halde alabiliyorsunuz isterseniz de belirli bir zaman aylık maaş olarak paranın hesabınıza yatırılmasını sağlayabiliyorsunuz. Para biriktirme yollarından en garantisi ve en karlısı olan bireysel emeklilik sistemi ile kısa vadede olmasa da uzun vadede amaçlarınıza ulaşabilirsiniz. Üstelik %25 devlet katkısı ile birikiminiz %25 daha karlı olacaktır.

3)Giderler & Borçlar

Bu 2 etken para biriktirmenizin önündeki en önemli engellerdendir. Kredi kartı kullanıyorsanız veya kredi çektiyseniz yada etrafınıza borcunuz varsa para biriktirmeniz imkansızdır. Bu nedenle birikim yapabilmek için ilk etapta borçlarınızı ödemeli, daha sonra birikim yapmaya çalışmalısınız. Ayrıca bankaya borcunuz varsa ve bu borç miktarınız fazlaysa ödeyeceğiniz faiz miktarı da birikim yapmanıza engel olacaktır. Bu nedenle birikim yapmak istiyorsanız ilk etapta borçlarınızı ödeyin, daha sonra ise para biriktirmeye başlayın.

Harcamalarınız birikim yapacağınız tutarın azalmasına veya artmasına yol açacaktır. Ne kadar fazla para harcarsanız bütçeniz de o kadar sarsılacaktır ve birikim miktarınız da o oranda azalacaktır. Harcamalarınızı azaltmanız ve gereksi harcamalardan kaçınmanız, harcamalarınıza ayıracağınız parayı biriktirmenize yardımcı olacaktır. Böylece birikimleriniz daha hızlı bir şekilde artacak, hayalini kurduğunuz evinize, arabanıza veya yurt dışı tatilinize daha kısa sürede ulaşmanızı sağlayacaktır. İhtiyacınız olan bir ürünün daha uygun fiyatlı ve aynı özellikte olanını araştırmanız veya ürünü almak için indirim dönemini beklemeniz bile, para biriktirmenize yardımcı olacak etkenlerdir.

4)Yatırım Araçları

Altın, döviz ve yatırım fonları gibi yatırım araçları ile de para biriktirebilmeniz mümkündür. Banka hesabınızda nakit biriktirmeye çalıştığınızda bu parayı ihtiyaç halinde harcayabilirsiniz. Ancak döviz veya altın aldığınızda bunları bozdurup harcamanız direkt banka hesabınızdaki parayı harcamanızdan daha zordur. Ayrıca yatırım araçları ilerleyen zamanda değerlenebilmekte ve size katkı sağlayabilmektedir. Bu nedenle yatırım araçlarına yatırım yapmak para biriktirmeniz ve paranızın değerlenmesi için oldukça etkili bir yöntemdir.

Dilediğiniz yatırım aracını tercih ederek her ay birikimlerinizi bu yatırım aracı ile değerlendirebilirsiniz.

5)Ek Gelir Elde Edin

Eğer kazandığınız para kıt kanaat geçinmenize yetiyor ve para biriktirmenize imkân tanımıyorsa para biriktirmek için farklı yollar da deneyebilirsiniz. Kendi yeteneğinize göre kendinize bir ek iş bulabilir ve ek gelir elde edebilirsiniz. Bunun için internet üzerindeki iş ilanları sitelerini ve freelance iş platformlarını inceleyebilirsiniz.

Makale yazabilir, kendinize ilgi alanınızla içerikler paylaşabileceğiniz bir web site veya blog açabilir, logo ve banner tasarımı yapabilir veya diğer ek işlerle ilgilenerek ek gelir elde edebilirsiniz. Böylece ek gelir elde ettiğiniz parayı biriktirebilir ve hedeflerinize ulaşmak için çalışabilirsiniz.

Para biriktirmek için hangi yolu ve yöntemi tercih ederseniz edin disiplinli ve düzenli bir şekilde birikim yapmanız gerektiğini asla unutmayın. Eğer bir ay kumbaranıza para atar veya döviz alır diğer aylarda herhangi bir birikim yapmazsanız para biriktirmeniz oldukça zorlaşır. Burada dikkat etmeniz gereken olay birikimlerinizin sürekli ev düzenli bir şekilde olmasıdır. Disiplinli bir biçimde para biriktirebilir ve hedeflerinize bir adım daha yaklaşabilirsiniz.

Para Biriktirmek İçin Etkili 5 Yöntem yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.

Kişisel ekonominizi düzenlemeniz için bir çok öneri bulunmaktadır.

Kişisel ekonominizi düzenlemeniz için bir çok öneri bulunmaktadır. İnternette bu konu ile alakalı milyonlarca makaleye, videoya ulaşabilirsiniz. Ancak hiç kimse sizin ne kadar kişisel harcamanız olduğunu bilemediğinden size uygun bir program yapamaz. Yatırım danışmanları dahi zaman zaman uygun para biriktirme programı çıkartamaz. Çünkü beklenmedik bir anda para harcamanız gerekebilir.

Her maaş günü aldığımız para ile eve geldiğimiz para bir olmaz. Hatta bu durumu fark etmeyiz bile. İşte bu durum için Gelir İdaresi Daire Başkanlığına kocaman teşekkürlerimizi sunarız, çünkü eve gelene kadar ufak tefek ödemeler ve vergiler yapılmış olduğundan aldığınız maaş ile eve geldiğiniz maaş aynı olmaz.

Bütçe planınızı yapın

Kendi bütçe planınızı yapmalısınız, gelir ve giderlerinizi en iyi siz bildiğiniz için gelir-gider tablosu yapmanız gerekmekte. Zira benim ya da herhangi bir başka insanın sizin için yapacağı program ne kadar etkili olur bilemeyiz.

Bütçe planınız için size örnek bir tablo vereyim:

• Kira veya kredi ödemeleri
• Kredi kartı ödemeleri
• Ulaşım giderleri (transit geçiş ücretleri, benzin, yol gişelerine ödenen para, araba bakımı masrafı, ve sigorta)
• Su, doğal gaz ve elektrik gibi giderler
• Kablolu TV, internet, cep telefonu ve data servisleri giderleri
• İşveren tarafından ödenmiyorsa sigorta primleri, sağlık giderleri
• Yiyecek, temizlik malzemeleri ve evin ihtiyacı olan diğer şeyler
• Giyecek ve kişisel bakım giderleri
• Öğrenim kredisi borcu
• Spor salonu üyeliği
• Diğer zorunlu ödemeler ve harcamalar
• Eğlence giderleri

Her ay ne kadar harcadığınızı çıkarın, her ay maaşınızı çıkarın. Harcamalarınızı lüks ve ihtiyaç olarak ikiye bölün. Ünlü bir düşünürün çok güzel bir sözü vardır “Bana lükslerimi verin, ihtiyaçlarım olmadan da yaşarım” der ama benim için kısmen %50, %50 dir. Ben ne ihtiyaçsız ne de lükssüz yaşayabilirim.

Siz de nelerden hoşlandığınızı iyi biliyorsunuz yani lükslerinizi. Gerek duymadıkça planı bozacak harcamalar yapmamaya özen gösterin.

Para nasıl biriktirilir? yazısı ilk önce FinansDevi üzerinde ortaya çıktı.